نوروز ۱۴۰۵ | بهار میرسد
استاد فرشید مثقالی از برجستهترین هنرمندان و تصویرگران معاصر ایران هستند؛ هنرمندی که آثارشان طی دههها جایگاهی ویژه در هنر تصویرگری، گرافیک، انیمیشن، نقاشی و مجسمهسازی ایران پیدا کرده است. زبان تصویری ایشان با سادگی فرمها، ترکیببندیهای دقیق و استفادهٔ خاص از رنگ شناخته میشود؛ ویژگیهایی که به آثارشان هویتی روشن و قابل تشخیص داده است.
استاد مثقالی فعالیت حرفهای خود را در دههٔ ۱۳۴۰ آغاز کردند و خیلی زود با خلق تصویرگریها، پوسترها و آثار گرافیکی خلاقانه به یکی از چهرههای مهم هنر معاصر ایران تبدیل شدند. در آثار ایشان، رنگ نقش بسیار مهمی دارد. برای استاد مثقالی، رنگ تنها یک عنصر بصری نیست؛ بلکه راهی برای بیان نگاه و احساس هنرمند است. در سالهایی که فضای اجتماعی و فرهنگی زمانه تیره و دشوار بود، ایشان با استفاده از رنگهای زنده و پرانرژی در آثارشان جهانی پر از حرکت و تخیل خلق کردند؛ گویی رنگ در کارهایشان راهی برای روشنتر کردن آن روزهای تاریک بود.
در سال ۱۹۷۴ استاد فرشید مثقالی موفق به دریافت جایزهٔ جهانی هانس کریستین اندرسن برای تصویرگری شدند؛ یکی از معتبرترین جوایز جهان در حوزهٔ ادبیات و تصویرگری کودک. آثار ایشان در سالهای مختلف در نمایشگاهها و مجموعههای هنری در ایران و جهان ارائه شده و تأثیر مهمی بر جریان تصویرگری معاصر ایران داشته است.
در میان آثار شناختهشدهٔ ایشان، تصویرگری کتاب «ماهی سیاه کوچولو» اثر صمد بهرنگی نیز جایگاهی ویژه در حافظهٔ فرهنگی بسیاری از مخاطبان دارد؛ اثری که با نگاه خلاق و زبان تصویری منحصربهفرد استاد مثقالی برای نسلهای مختلف ماندگار شده است.
جوایز ارزشمند و مهم بین المللی ایشان:
- برندهی جایزهی نخست از ششمین دورهی نمایشگاه بینالمللی کتاب کودک بولونیا برای تصویرگری کتاب ماهی سیاه کوچولو
- برنده جایزهی جهانی هانس کریستین اندرسن (نوبل ادبیات کودکان) برای تصویرگری مجموعه آثاری که برای کودکان و نوجوانان آفریدند، شدند.
- جایزهی تاییدیه و قدردانی «نمایشگاه بینالمللی کتاب کودک بولونیا» برای تصویرگری کتاب قهرمان
- دیپلم افتخار بیینال تصویرگری براتیسلاوا برای تصویرگری کتاب «آرش کمانگیر»
- برنده جایزه جشنوارهی فیلم ونیز برای کتاب پسر، ساز و پرنده، ایتالیا
- جایزهی بزرگ جشنوارهی فیلم جیفونی برای فیلم دوباره نگاه کن، ایتالیا
- برنده جایزهی ویژه ی فیلمهای کودکان از جشنواره فیلم مسکو برای انیمیشن « دوباره نگاه کن »
- جایزه نوما برای تصویرگری کتاب « خارپشتم و عروسکم و من »، ژاپن
مجموعهی مجسمههای کاغذی (پاپیهماشه) از شخصیترین و شاخصترین آثارش محسوب میشود که بازتابی مدرن از عناصر بصری هنر ایرانی است. استفاده از رنگ های درخشان طلایی، نقره و لاجوردی، و فرم های استفاده شده در مجسمهها یادآور نگارگری و هویت ایرانی است.
مجموعه تصویرگی های ارزشمند فرشید مثقالی که در هویت جدید بسته بندی های لمیز که در نوروز ۱۴۰۵ مورد استفاده قرار گرفت:
ماهی با فرمهای هندسی و چشم قرمز
مفهوم: حرکت، بیداری و عبور از زمستان
این تصویر با استفاده از فرمهای ساده و تکرارشونده، پرندهای را نشان میدهد که بیشتر از واقعگرایی، بر ریتم بصری تأکید دارد.
چشم قرمز بهعنوان نقطه تمرکز، حس بیداری و انرژی را منتقل میکند.
در روایت نوروزی
- ماهی نماد آغاز چرخه جدید است
- تکرار خطوط، نماد زمان و تداوم
- فرم تخت و مینیمال، یادآور گرافیک ایرانی مدرن
گلدان و شاخههای رشدکننده
مفهوم: رشد تدریجی و زندگی در حال شکلگیری
این تصویر یکی از واضحترین ارتباطها را با نوروز دارد، اما نه به شکل کلیشهای. گلدان بهعنوان یک ظرف، نماد نگهداری زندگی است و شاخههایی که از آن بیرون آمدهاند، نشاندهنده رشد کنترلنشده و طبیعی هستند.
در تفسیر مفهومی
- گلدان = بستر
- شاخهها = تغییر
- ترکیب رنگ محدود = سادگی و آرامش
مار سیاه با فرم رنگی آزاد در پسزمینه
مفهوم: آزادی، تخیل و ورود رنگ به جهان
در این تصویر، تضاد بین فرم سیاه و لکههای رنگی بسیار مهم است.
مار سیاه حالت مینیمال و ساکن دارد، اما رنگها حس انفجار زندگی را ایجاد میکنند.
این دقیقاً یکی از ویژگیهای مهم زبان تصویری مثقالی است:
ترکیب سکوت فرم با هیجان رنگ.
در روایت نوروزی
- سیاه = سکون زمستان
- رنگها = ورود بهار
- ترکیب آزاد رنگ = تخیل و آینده
این مجموعه تصاویر و آثار، روایت تصویری سه لحظه از چرخه نو شدن هستند.
شروع، رشد و تغییر
فرمها سادهاند اما معنا لایهدار است؛
تصاویر به جای نمایش مستقیم نمادهای نوروز، تلاش میکنند حس نوروزرا بازآفرینی کنند
در این نگاه، طبیعت نه یک عنصر تزئینی، بلکه یک روایت زنده است.
لمیز مفتخر است که در مجموعهٔ بهار ۱۴۰۵، آثار استاد فرشید مثقالی را بر روی تمام بستهبندیهای خود به نمایش بگذارد. این همکاری تلاشی است برای آوردن هنر یک هنرمند برجستهٔ ایرانی به دل زندگی روزمرّه و در شناساندن آن برای مخاطبان گستردهتر.
امید است رنگها و تصاویر این مجموعه، یادآور امید، حرکت و روشنایی باشند؛ یادآور اینکه حتی در این روزهای تاریک و سخت، تخیل، هنر و رنگ میتوانند پنجرهای به سوی آیندهای روشنتر باز کنند.
و همانگونه که در آثار استاد مثقالی رنگها و تصاویر همواره راهی به سوی نور پیدا میکنند، ما نیز با هم به رسیدن بهار امیدوار میمانیم.
